Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ․ ԱՊԼ-ի՝ Մանչեսթեր Սիթիին ուղղված մեղադրանքների հետքերով

Անգլիական ֆուտբոլում կրքերը թեժացել են ոչ միայն խաղադաշտում, այլ նաև դրա սահմաններից դուրս։

Փետրվարի 6-ին Անգլիայի Պրեմիեր լիգան հայտարարություն էր տարածել, որտեղ ներկայացված էր, որ 2009-ից 2018 թվականներին «Մանչեսթեր Սիթին» բազմաթիվ խախտումներ է թույլ տվել։ Դրանց պատճառով ակումբը կարող է զրկվել անգլիական ֆուտբոլի էլիտայում հանդես գալու իրավունքից և ոչ միայն։ Մեղադրանքներն աննախադեպ են, և այս պահին իրավիճակը «Սիթիի» համար շատ լուրջ է։

Ի՞նչ է կատարվել

Անգլիայի Պրեմիեր լիգան 4 տարի հետաքննում է «Մանչեսթեր Սիթիի» ֆինանսական հաշվետվությունները, բայց միայն նոր է հրապարակայնորեն հայտարարում այդ մասին: Պրեմիեր լիգան մեղադրում է ակումբին 9 մրցաշրջանի ընթացքում ավելի քան 100 ֆինանսական խախտումների մեջ: Հետաքննությունն ընդգրկում է 2009 թվականից («Մանչեսթեր Սիթին»՝ արաբների սեփականության տակ անցնելուց մեկ տարի անց) մինչև 2018 թվականի վերջն ընկած ժամանակահատվածը։ Հետաքրքիր է, որ ակումբը տեղյակ է եղել ընթացող հետաքննության մասին, քանի որ Պրեմիեր լիգայի հայտարարության մեջ նշվում է, որ մեղադրվող կողմը հրաժարվել է համագործակցությունից։

Մեղադրանքների հիմնական մասը վերաբերում է ակումբի եկամուտներին, այդ թվում՝ հովանավորչական պայմանագրերին, ինչպես նաև գործառնական ծախսերին։

Խախտումներ կան նաև գլխավոր մարզչի վարձատրության վերաբերյալ տեղեկատվության տրամադրման մեջ՝ 2009/2010թթ․ մրցաշրջանից մինչև 2012/2013թթ․ մրցաշրջանն ընկած հատվածում, երբ «Սիթին» գլխավորում էր Ռոբերտո Մանչինին։

2010/2011թթ․ մրցաշրջանից մինչև 2015/2016 թթ․ մրցաշրջանում խաղացողների բոնուսային վճարումներում ևս խախտումներ են արձանագրվել։

Բացի այդ, Պրեմիեր լիգան պնդում է, որ ակումբը խախտել է ֆինանսական ֆեյր-փլեյի կանոնները, և ոչ մեկ անգամ, այլ 2013/2014 թթ․ մրցաշրջանից մինչև 2017/2018 թթ. մրցաշրջանն ընկած հատվածում։ Ըստ կազմակերպության՝ «Սիթին» նաև խախտել է Պրեմիեր լիգայի շահութաբերության և կայունության կանոնները 2015/2016 թթ․ մրցաշրջանից մինչև 2017/2018 թթ․ մրցաշրջանի հատվածում։

Պրեմիեր լիգան հայտարարել է, որ հայտնաբերված խախտումների մասին նյութերը փոխանցվել են անկախ հանձնաժողովին և կքննարկվեն գաղտնի լսումների ընթացքում՝ լիգայի կանոններին համապատասխան:

«Մանչեսթեր Սիթին» միշտ հերքել է ֆինանսական խախտումների հետ կապված մեղադրանքները։

Նույնիսկ այն ժամանակ, երբ ՈւԵՖԱ-ն մեղադրել էր «Մանչեսթեր Սիթիին» ֆինանսական ֆեյր-փլեյի կանոնները խախտելու համար, ակումբը անմիջապես դիմել էր CAS (Սպորտային արբիտրաժային դատարան) և շահել դատը։

Խախտումներ են հայտնաբերվել լրագրողական հետաքննությունից հետո

Պրեմիեր լիգան հետաքննությունը սկսել է Der Spiegel-ի՝ Football Leaks-ի հետ համատեղ հրապարակումից հետո (2018 թվականի նոյեմբերին): Լրագրողները ընդգծել էին «Մանչեսթեր Սիթիի» գլխավոր հնարքը՝ ֆինանսական ֆեյր-փլեյը շրջանցելու համար. հովանավորչական պայմանագրերի պաշտոնական գերագնահատումը: Իրականում ակումբը շատ ավելի քիչ է ստացել գործընկերներից, իսկ տարբերությունը թաքցրել են «Սիթիի» փաստացի սեփականատեր Շեյխ Մանսուրին պատկանող կառույցները։

Նամակագրությունը ցույց է տալիս, որ Etihad Airways-ը 2015 թվականին հետ է ստացել «Սիթիի» վրա ծախսված 67,5 միլիոն ֆունտից 59,5 միլիոնը  Շեյխ Մանսուրի ընկերությունից և անուղղակիորեն (City Football Group Limited-ի միջոցով) «Սիթիի» սեփականատեր Աբու Դաբի Յունայթեդ Գրուպից (ADUG): Հաղորդվում է, որ նույն սխեմայով ADUG-ը «Սիթիին» տրամադրել է 30 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ մեկ այլ հովանավորի՝ Էմիրաթի ազգային ինտերնետ մատակարարի՝ Etisalat-ի միջոցով:

Երկրորդ հնարավոր բացը․ երրորդ կողմերի միջոցով խաղացողներ ձեռք բերելու պրակտիկան (որը ՖԻՖԱ-ն հետագայում փակել էր փուլերով):

«Մանչեսթեր Սիթիի» տրանսֆերային գործարքներում ընդգրկված է եղել Լյուքսեմբուրգի Mangrove Capital Partners հիմնադրամը՝ (ստեղծվել է «Մանչեսթեր Սիթիի» գործադիր տնօրեն Ֆերրան Սորիանոյի հետ համատեղ)  Կայմանյան կղզիների օֆշորից ստացված ներդրումներով, որը բացվել է Աբու Դաբիի գործադիր մարմնի կողմից (ղեկավարում է ակումբի տնօրենների խորհրդի նախագահ Խալդուն Ալ-Մուբարաքը): Ակումբը չի պատասխանել Պրեմիեր լիգայի խնդրանքին՝ գումարի ծագման մանրամասների վերաբերյալ տեղեկություն տրամադրելու համար։

Իսկ երրորդ խախտումն աշխատավարձերի բյուջեի կրճատման տարատեսակ հնարքներն են։ Սա ֆինանսական ֆեյր-փլեյը շրջանցելու և ծախսերը նվազեցնելու ևս մեկ տարբերակ է:

Հետաքրքիր է, որ ՈՒԵՖԱ-ի գործը, որը հարուցվել էր նաև Football Leaks-ի հետաքննությունից հետո, ձախողվել էր:

«ՈւԵՖԱ-ի կանոնների համաձայն՝ ապացույցները չեն կարող լինել անօրինական աղբյուրներից։ Իսկ Պրեմիեր լիգայի կանոններն ասում են, որ տվյալների և ապացույցների աղբյուրը կարևոր չէ։

Չնայած «Սիթին» կարող է օգտագործել որպես իր պաշտպանության մաս այն, որ Պրեմիեր լիգայի որոշ ապացույցներ գալիս են սխալ աղբյուրներից և չունեն վստահելիություն:

Ես կասկածում եմ, որ որոշ ապացույցներ, որոնք Պրեմիեր լիգան պատրաստվում է ներկայացնել անկախ հանձնաժողովին, գալիս են Football Leaks-ից, Der Spiegel-ից և պորտուգալացի հաքերից:

Դա Պրեմիեր լիգայի ռազմավարության մի մասն էր, հատկապես այն բանից հետո, երբ նրանք հասկացան, որ ակումբից ապացույցներ ստանալ գուցե չհաջողվի»,- Sky Sports-ին ասել է ֆուտբոլային տնտեսագիտության փորձագետ Կիրան Մագուայրը:

Ի՞նչ է սպասվում ակումբին

Հնարավոր պատժամիջոցների ցանկը․

• Հեռացում Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի խաղերից
• Միավորների կորուստ
• Որոշ հանդիպումների վերախաղարկում
• Պրեմիեր լիգայից դուրս մնալ
• Փոխհատուցում վճարելու պարտավորություն
• Ֆուտբոլիստների գրանցման արգելք
• Պայմանական պատիժ
• Տուժողներին պատճառված ծախսերի և վնասների փոխհատուցում
• Այլ պատիժ, որը հանձնաժողովը նպատակահարմար կհամարի

Ակնհայտ է, որ հնարավոր չէ միանգամից կիրառել բոլոր պատժամիջոցները, և «Սիթին», հավանաբար, հիմա երազում է դրանց մի մասի մասին։ Պայմանական կամ ցանկացած դրամական պատիժ մեծահարուստ ակումբի համար խնդիր չի լինի։ Բայց ուսումնասիրենք հնարավոր ամենախիստ պատժամիջոցները։

Հեռացում Պրեմիեր լիգայից

Ամենահզոր, բայց նաև ամենաքիչ հավանական սցենարը։ Այս մակարդակով Անգլիայում նման նախադեպ պարզապես չկա։ Այնուամենայնիվ, այստեղ հետաքրքիր մանրամասներ կան։ The Telegraph-ը գրում է, որ «Մանչեսթեր Սիթիին»՝ Պրեմիեր լիգայից դուրս մնալու դեպքում երաշխավորված չէ տեղն անգամ Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայում (EFL): EFL-ն ներառում է Չեմպիոնշիփը, Լիգա 1-ը և Լիգա 2-ը: EFL-ի ղեկավարությունը պարզապես հնարավորություն չի տեսնում «Սիթիին» ընդունելու սպորտային հիմունքներով: Իսկ Լիգա 2-ից (Անգլիայի նշանակությամբ 4-րդ դիվիզիոնը) ավելի ցածր խաղում են նաև կիսապրոֆեսիոնալ թիմեր․․․

Եվս մեկ հետաքրքիր լուր հայտնել է Sky Sports-ը։ Ըստ աղբյուրի՝ եթե ակումբի սխալ գործողությունները վերջնականապես ապացուցվեն, ապա Պրեմիեր լիգայի ակումբների մեծ մասը կողմ կլինի «Սիթիին» հեռացնել առաջնությունից։

Չնայած Անգլիայում նման պատմություն երբեք չի եղել, սակայն հայտնի օրինակ կա Իտալիայից։ 2006 թվականին «Յուվենտուսը» կոռուպցիոն սկանդալի պատճառով հեռացվեց Սերիա Ա-ից և նահանջեց Սերիա Բ, որտեղ թիմն մրցաշարը սկսեց «-9» ցուցանիշով: Մեկ մրցաշրջան ոչ էլիտար առաջնությունում անցկացնելուց հետո, թուրինյան ակումբը նորից վերադարձավ Ա Սերիա։

Միավորների կորուստ

Այս տարբերակը շատ ավելի հավանական է: «Սիթիի» հասցեին մեղադրանքները լուրջ են, այնպես որ կարող ենք պատկերացնել նման սցենար։ Այժմ Պեպ Գվարդիոլայի թիմը 45 միավորով երկրորդն է Պրեմիեր լիգայի մրցաշարային աղյուսակում և 5 միավորով հետ է «Արսենալից»։

Հիանալի է, որ կրկին նախադեպ ունենք։ Իհարկե, կրկին «Յուվենտուսը» ։ Ընդ որում, պատմությունը բավականին թարմ է. դատախազությունը ակումբին մեղադրել է ֆինանսական խարդախության մեջ, իսկ ֆեդերացիան շտապել է արձագանքել և թիմից հանել 15 միավոր։ Այսպիսով «Յուվենտուսն» Ա Սերիայի երրորդ տեղից նահանջել էր 10-րդ տեղ:

Պատկերացնենք, որ «Սիթին», որի վրա Պրեմիեր լիգան կարծես թե իրական գրոհի է անցել, նույնպես կկորցնի 15 միավոր։ Այդ դեպքում թիմը Չեմպիոնների լիգայի գոտուց 10 միավորով կհեռանա։

Առավել քան հնարավոր է նաև այնպիսի տարբերակը, որով վարույթը կձգվի և չի ավարտվի այս մրցաշրջանի ընթացքում: Այս դեպքում «Սիթին» կարող է միավորներ կորցնել հաջորդ մրցաշրջանում կամ նույնիսկ ավելի ուշ՝ կախված այս սկանդալային պատմության հանգուցալուծման ելքից և ժամկետներից: Կամ, հնարավոր է նաև, նոր մրցաշրջանը սկսել բացասական միավորներով։ Այդպիսի դեպք գրանցվել է Չեմպիոնշիփի նախորդ մրցաշրջանում՝ «Դերբիի Քաունթի» ակումբի հետ, որից հանվել էր 12 միավոր, իսկ հետո ևս 9 միավոր (առաջին պատժամիջոցները պայմանավորված էին արտաքին վերահսկողության անցնելու համար, երկրորդը՝ ներանգլիական ֆեյր-փլեյի կանոնների խախտմամբ)։

Հնարավո՞ր է «Սիթիին» զրկել չեմպիոնական նախորդ տիտղոսներից

Այս սցենարը քիչ հավանական է։ Իսկ վերը նկարագրված պատժամիջոցների ցանկում տիտղոսներից զրկելու տարբերակը այս ձևակերպմամբ բացակայում է։ Ինչպես նշում է The Athletic-ը, նմանատիպ սցենարը կաշխատի, եթե որոշվեր «Մանչեսթեր Սիթիից» միավորներ հանել նախորդ մրցաշրջաններում:

Տեսականորեն ակումբը կարող է կորցնել տիտղոսները միայն այն դեպքում, եթե հանձնաժողովը նման որոշում կայացնի և համապատասխան խորհուրդ տա Պրեմիեր լիգային։ Եվ փաստ չէ, որ լիգան կհամարձակվի դա անել: Sky Sports-ի տեղեկություններով՝ Պրեմիեր լիգայի թոփ-ակումբները կարծում են, որ «Սիթիին» չեմպիոնություններից զրկելը անիմաստ կլինի և միայն շփոթության կհանգեցնի:

Այնուամենայնիվ, դիտարկենք այն տարբերակը, որ նշված ժամանակահատվածի համար ակումբը կզրկվի չեմպիոնական տիտղոսներից: Երկու ակումբներ կշահեն նման սցենարից։ Զարմանալի չէ, որ դրանք Գվարդիոլայի թիմի ամենահիմնական մրցակիցներն են: Այդ դեպքում չեմպիոն կհռչակվեն հետևայլ թիմերը՝ ըստ մրցաշրջանների։

2011/2012 թթ․ մրցաշրջան — «Մանչեսթեր Յունայթեդ»
2013/2014 թթ․ մրցաշրջան — «Լիվերպուլ»
2017/2018 թթ․ մրցաշրջան — «Մանչեսթեր Յունայթեդ»
2018/2019 թթ․ մրցաշրջան — «Լիվերպուլ»
2020/2021 թթ․ մրցաշրջան — «Մանչեսթեր Յունայթեդ»
2021/2022 թթ․ մրցաշրջան — «Լիվերպուլ»

Իտալիայում 2006 թվականին, արդեն հիշատակված կոռուպցիոն սկանդալից հետո, թուրինցիներին զրկեցին երկու տիտղոսից (մեկը ոչ մեկին չտրվեց, երկրորդն ստացավ «Ինտերը»)։ Այնուամենայնիվ, կա երկու գործոն, որոնք այդ պատմությունը շատ տարբեր են դարձնում «Սիթիի» իրավիճակից: Նախ՝ «Յուվեից» խլել էին հետաքննությունից և պատժից ուղղակիորեն նախորդող տիտղոսները։ «Սիթիի» դեպքում խոսքը 2012, 2014 և 2018 թվականների առաջնությունների մասին է։ Թիմին 10 տարի առաջ նվաճած տիտղոսներից զրկելն ավելի դժվար է, և արդյոք իմաստ ունի՞ նման քայլի գնալ։

Եվ երկրորդը, «Յուվենտուսի» խախտումները դուրս էին եկել ակումբային գործերից և ուղղակիորեն ազդել արդյունքների վրա ամբողջ առաջնությունում: Անգլիայում նման իրավիճակում կարելի էր հանգիստ սպասել «Սիթիի» դեմ ամենակոշտ պատժամիջոցներին:

Ի՞նչ կլինի Գվարդիոլայի հետ

Հարց, որին դեռ պատասխան չի տրվել, քանի որ Պեպը դեռ չի մեկնաբանել «Սիթիի» դեմ մեղադրանքները: Բայց կա Գվարդիոլայի անցյալ տարվա հետաքրքիր հայտարարությունը. 2022 թվականի մայիսին մարզիչն ասել էր, որ կհեռանա ակումբից, եթե իրեն խաբված զգա.

«Ինչո՞ւ պաշտպանեցի ակումբին և ղեկավարությանը: Որովհետև ես աշխատում եմ նրանց հետ: Երբ իրենց ինչ-որ բանում մեղադրում են, խնդրում եմ մանրամասնել ինձ։ Նրանք բացատրում են, և ես հավատում եմ նրանց: Ես նրանց ասացի. «Եթե ինձ ստեք, ես հաջորդ օրը ակումբում չեմ լինի: Ես պարզապես կհեռանամ և երբեք չեմ լինի այստեղ: Ես հավատում եմ ձեզ, քանի որ վստահում եմ 100%-ով»:

Երբ որևէ հովանավոր է գալիս այս ակումբ, բոլորը խոսում են գերավճարի մասին: Մյուս ակումբները գումարներ են ստանում ԱՄՆ-ից, և համարվում է, որ ամեն ինչ արդար է, նույնիսկ եթե գումարներն ավելի մեծ են։ Պետք է ապրել այս իրականության մեջ և պայքարել։ Ես միշտ մեր ակումբի կողքին եմ, դրանում կասկած չկա»։

Գվարդիոլայի այդ արտահայտությունը միանշանակ է հնչում։ Նա վստահում է «Սիթիի» ղեկավարությանը, բայց չի հանդուրժի խաբեությունը։ Պեպը հիանալի մարզիչ է, և նրա համար տարօրինակ կլիներ նսեմացնել սեփական կենսագրությունը՝ մասնակցելով մի նախագծի, որը վերաբերում է խարդախություններին: Այսպիսով, «Սիթին» պետք է անհանգստանա ոչ միայն այս մրցաշրջանում իր դիրքի, այլ նաև ընդհանուր թիմի հեռանկարների համար: Առանց Գվարդիոլայի բոլորովին այլ թիմ կլինի։

Ե՞րբ վերջնական վճիռ կկայացվի

Ֆինանսական փորձագետ Կիրան Մագուայրը Sky Sports-ի եթերում անդրադարձել է այս հարցին։

«Չեմ կարծում, որ այս պատմությունը արագ կավարտվի։ Այս հետաքննությունն արդեն չորս տարի տևել է, և վարույթը դեռ երկար է շարունակվելու»։

Սպասվում է երկար և հետաքրքիր հետաքննություն, որի ընթացքը վտանգի տակ է դնում «Մանչեսթեր Սիթիի» և նրա սեփականատերերի հեղինակությունը: Այստեղ «ջրից չոր» կամ, ինչպես ՈՒԵՖԱ-ի դեպքում, անմեղ դուրս գալ, դժվար թե հաջողվի։ Այն ժամանակ գործը հաջողությամբ էր պսակվել վաղեմության ժամկետը լրանալու շնորհիվ։

Այնուամենայնիվ, այժմ պատմությունը, ըստ երևույթին, շատ ավելի լուրջ է։ Պրեմիեր լիգայի կանոնակարգում վաղեմության ժամկետներ չկան, ուստի խախտումների ամբողջական ապացույցի դեպքում պատժից խուսափելն այլևս հնարավոր չի լինի։

Պրեմիեր լիգան այս հետաքննությունն անցկացնում էր չափազանց երկար, ինչը տեղիք է տալիս մտածելու, որ մեղադրանքների հետևում լուրջ հիմքեր կան։

Միհրան Ալեքսանյան