Հայաստանի ազգային հավաքականի նախկին ֆուտբոլիստ, այժմ ԲԿՄԱ-2-ի մարզիչ Էդգար Մանուչարյանը հյուրընկալվել է «Podcast 90+»-ի նոր թողարկմանը:
Ծավալուն և անկեղծ զրույցի ընթացքում Մանուչարյանն անդրադարձել է հայկական և համաշխարհային ֆուտբոլի մի շարք առանցքային թեմաների։
«Անչափ հաճելի է լսել, որ շատերի համար ֆուտբոլային կուռք եմ եղել. դա մեծ կոմպլիմենտ է ինձ համար: Խաղալու տարիներին ես միշտ զգացել եմ երկրպագուների սերը։ Դա ինձ աներևակայելի մոտիվացիա էր տալիս, որպեսզի ավելի լավ խաղամ, հնարավորինս շատ գոլեր խփեմ և արդարացնեմ ստադիոն եկած մարդկանց սպասելիքները, որպեսզի նրանք ուրախանան և վանկարկեն իմ անունը։
Երբ դեռ 15-17 տարեկան պատանի էի ու խաղում էի տարբեր տարիքային, ընդհուպ մինչև ազգային հավաքականներում, կողքիս բոլորը փորձառու տղաներ էին: Ես տեսնում էի, թե ինչպես են նրանք լարվում խաղերից առաջ, ու ինքս ինձ զարմանում էի. չէ՞ որ սա պարզապես ֆուտբոլ է՝ մտնում ես, հաղթում ես՝ հիանալի է, պարտվում ես՝ պետք է առաջ նայես: Այն ժամանակ չէի հասկանում այդ մեծ պատասխանատվությունը, քանի որ փոքր էի, և ինձնից պահանջներն այնքան էլ մեծ չէին: Հետո, երբ արդեն ինքս մեծացա և դարձա թիմի փորձառու խաղացողը, զգացի այդ ճնշումն ու լարվածությունը և հասկացա տարիքային տարբերության ողջ լրջությունը ֆուտբոլում:
Այսօր, երբ ինքս աշխատում եմ պատանի ֆուտբոլիստների հետ, հաճախ եմ նկատում, որ նրանք շատ լարված են դուրս գալիս դաշտ, և դա նրանց խիստ խանգարում է: Դրան գումարվում է նաև որոշ ծնողների գործոնը։ Իհարկե, ծնողն իրավունք ունի հետևել իր երեխային, բայց երբ ֆուտբոլից չհասկանալով փորձում են խառնվել և ուղղություն ցույց տալ, դա միայն վնասում է երեխային:
Շատերն են ինձ ասել, որ հայկական ֆուտբոլի ամենատաղանդավոր խաղացողներից եմ եղել, և երբեմն հարցնում են՝ արդյո՞ք այդ տաղանդն ինձ չի վնասել: Իրականում ճիշտ հակառակն է։ Եթե ես այդքան տաղանդավոր չլինեի, ապա վնասվածքներիս պատճառով արդեն 22-23 տարեկանում վերջնականապես կթողնեի ֆուտբոլը: Տաղանդն ինձ օգնեց խաղալ մինչև 33 տարեկան. ես խաղը շատ լավ էի կարդում, միշտ հակառակորդից երկու քայլ առաջ էի մտածում: Առանց դրա ես հոգեբանորեն կկոտրվեի և չէի կարողանա վերադառնալ մեծ ֆուտբոլ:
Բայց, իհարկե, շատ եմ մտածել՝ ի՞նչ կլիներ, եթե չլինեին այդ վնասվածքները: Վստահ եմ, որ շատ ավելի հեռուն կգնայի: Ես մի փոքր ուշ մուտք գործեցի մեծահասակների ու պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլ, ինչն էլ իր բացասական ազդեցությունն ունեցավ: Ես երբեք չեմ փոշմանում իմ անցած ճանապարհի համար։ Ես հասել եմ այնպիսի բարձունքների ու խաղացել եմ «Այաքսում», որտեղ շատերը կերազեին պարզապես լինել որպես երկրպագու: Սակայն ես համամիտ եմ այն երկրպագուների հետ, ովքեր ցավ են ապրում. ես իմ իրական ներուժի երևի ընդամենը 30-40 տոկոսն եմ օգտագործել:
«Այաքսն» ինձ շատ բան է տվել՝ տակտիկական գիտելիքներ, ֆուտբոլին այլ աչքով նայելու կարողություն, բայց այնտեղ ինձ տաղանդ չեն սովորեցրել, դա ի վերուստ էր տրված: Երբեմն նեղվում եմ, որ չկարողացա «Այաքսին» տալ այնքան, որքան նրանք ինձ տվեցին: Սակայն իմ կարիերայում կար մի անբացատրելի էտապ, երբ 6 ամսով վարձավճարով տեղափոխվեցի «Հարլեմ»։ Դա առաջին լիգայի, կիսապրոֆեսիոնալ թիմ էր, որտեղ տղաները աշխատանքից հետո գալիս էին ֆուտբոլ խաղալու: Բայց ես այնտեղ ինձ ֆանտաստիկ լավ էի զգում: Ինձ վերաբերվում էին որպես հավասարի՝ չառանձնացնելով որպես «Այաքսից» եկածի: Դա ինձ այնքան մոտիվացրեց, որ ես թե՛ մարզումներին, թե՛ խաղերին իմ ուժերը ներդնում էի 120 տոկոսով: Իմ առաջին ակումբը «Փյունիկն» է, որը միշտ կմնա իմ սրտում, բայց եղել են ակումբներ, որոնք ինձ նույնպես շատ բան են տվել: Իսկ Ամստերդամում մինչ օրս հիշում են ինձ. դա փոքր քաղաք չէ, բայց այնտեղ «Այաքսն» այնպիսի մեծություն է, որ բոլոր ֆուտբոլիստներին ճանաչում են և չեն մոռանում։
Այսօր, որպես մարզիչ, ես փորձում եմ պատանիներին փոխանցել ողջ փորձս ու տեսածս: Փորձում եմ բացատրել, թե ինչպես հակառակորդից առաջ մտածել, ինչպես ունենալ ֆուտբոլային այն «քթածակը» (խորամանկությունը), որն օգնում է դաշտում: Բայց դա շատ բարդ է, քանի որ այն պետք է ներսիցդ գա: Մեր ժամանակ մեզ համարյա ոչ ոք ոչինչ չէր սովորեցնում. մենք բակում էինք ֆուտբոլիստ դառնում: Պատի խաղը սովորում էինք հենց բակի պատերին խփելով, ճկունություն էինք ձեռք բերում ավտոտնակների վրայով թռչելով: Հիմա ամեն ինչ դարձել է շատ արհեստական:
Շատ ֆուտբոլիստներ չեն ընկալում, որ ֆուտբոլային ուղին չափազանց կարճ է: Եթե քեզ խորհուրդ են տալիս այնպիսի մարդիկ, ովքեր անցել են պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի բովով՝ լինեմ ես, Վահագն Մինասյանը, Արմեն Գյուլբուդաղյանցը, Ռոբերտ Արզումանյանը, թե ուրիշներ, դու պետք է մաքսիմալ վերցնես այդ ինֆորմացիան, դա հետագայում շատ պետք է գալու: Ինձ համար ամենամեծ ցավն այն է, երբ տեսնում եմ, որ պատանիներին այսօր մարզում են մարդիկ, որոնցից շատերը երբևէ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլ չեն խաղացել: Ինչպե՞ս կարող է ֆուտբոլ չխաղացած մարդը երեխային սովորեցնել ճիշտ փոխանցում կատարել, ճիշտ բացվել կամ գլխով խաղալ: Որպեսզի երեխաները ճիշտ զարգանան, նրանց հետ պետք է աշխատեն մարդիկ, ովքեր իսկապես եղել են այդ մեծ ֆուտբոլի ներսում և հասել են լուրջ արդյունքների»,- ասել է Մանուչարյանը։
Ամբողջական հաղորդումը՝ ստորև․
