80-90-ական թվականներին ֆուտբոլային Եվրոպայում որոշ ֆուտբոլիստ անհատներ շատ ավելի հանրաճանաչ էին և երբեմն էլ ավելի մեծ հեղինակություն ունեին, քան իրենց մարզող մարզիչները։ Որոշ ակումբներում խաղացող ֆուտբոլիստները նույնիսկ ավելին դարձան, քան ակումբը։ Դրա ամենավառ վկայությունը «Ռոման» է և իր լեգենդար ավագ Ֆրանչեսկո Տոտին։ Անշուշտ, «Ռոման» մեծ պատմություն ու ավանդույթներ ունեցող թիմ է, սակայն տարիների ընթացքում ու նույնիսկ այսօր, մայրաքաղաքային ակումբի և Տոտիի անունների արանքում դրվում է առնվազն հավասարության նշանը։
Տարիների ընթացքում ֆուտբոլը սկսեց փոխվել։ Ժամանակի թելադրանքով աշխարհի ամենամասսայական սպորտաձևից անհետացան ու դեռ անհետանում են ֆուտբոլիստների դիրքերը՝ լիբերո, «9 համար», ֆանտազիստա։ Ամեն ինչ գնում է սիստեմատիզացիայի, որի պարագայում թիմը խաղում է որպես մեկ միասնական մեխանիզմ, մեկ օրգանիզմ, որտեղ բոլորը հավասար են։ Չկա ու չի կարող լինել ֆուտբոլիստ, որն իր անհատական որակներով կկարողանա առանձնանալ մյուսներից կամ ունենալ արտոնություններ, ինչպես, օրինակ, նախկինում էր (Կանտոնան ու Ռոյ Քինը՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդում», Ռոնալդոն «Ռեալում», Օլիվեր Կանը «Բավարիայում», Վինի Ջոնսը՝ բոլոր ակումբներում):
Այդ ֆուտբոլիստներին անվանում էին ռոք-աստղեր, որոնք առանձնանում էին իրենց կերպարով ու ապրելակերպով, համարվում էին անհասանելի։ Մի շարք մասնագետների կարծիքով «Մանչեսթեր Յունայթեդի» աստղ Ջեյդոն Սանչոն տառապում է հենց ռոք-աստղային հիվանդությամբ, ինչի պատճառով էլ հիմա հայտնվել է ոչ թե կոտրած, այլ ջախջախված տաշտակի առաջ։
Նախ հասկանանք՝ ինչ է տեղի ունեցել Սանչոյի հետ
«Արսենալից» կրած ոչ այնքան հաճելի պարտությունից հետո Էրիկ տեն Հագը ստիպված եղավ բացատրել, թե ինչու թիմի հայտացուցակում այդ խաղի համար չէր հայտավորվել Ջեյդոն Սանչոն։ «Նա մնացել է Մանչեսթերում՝ հաշվի առնելով այն մարզավիճակն ու որակները, որոնք նա դրսևորել է մարզումների ժամանակ։ «Յունայթեդում» բարձր մակարդակ պետք է ցույց տալ ամեն օր։ Ես ունեմ բազում տարբերակներ առջևի գծում և այս անգամ ընտրել էի այս մեկը», — ասել է տեն Հագը։
Առաջին հայացքից՝ հայտարարություն, որն ամեն օր ամեն պահի անում է ինչ-որ մարզիչ իր ֆուտբոլիստի հանդեպ, որից դժգոհ է։ Սակայն Սանչոն, չգիտես ինչու, չափից դուրս զայրացավ այս խոսքերից ու տվեց պատասխան։ «Խնդրում եմ՝ մի՛ հավատացեք այն ամենին, ինչ կարդում եք։ Ես թույլ չեմ տա որևէ մեկին արատավորել իմ անունը։ Ես ամեն օր մարզվում եմ և անում եմ ուժերիցս վեր ամեն ինչ՝ լավագույնը լինելու համար։ Ես հարգում եմ մարզչի որոշումները, երջանիկ եմ, որ այստեղ եմ, ունեմ նման թիմակիցներ։ Ես ամեն ինչ կանեմ բոլորին հակառակն ապացուցելու համար։ Միակ բանը, որ ես ուզում եմ՝ խաղալն է։ Ես կշարունակեմ պայքարել ակումբի անվան համար», — գրել է Սանչոն Թվիթերում։
Այս հայտարարությունը ծանր նստեց երիտասարդ անգլիացու համար։ Տեն Հագը, լինելով չափից դուրս սկզբունքային մարզիչ, այլևս չխոսեց Սանչոյի մասին, սակայն նրան լիովին դուրս թողեց թիմի հայտացուցակից։ Եվ դա այն դեպքում, որ նախորդ մրցաշրջանում հոլանդացին ամեն տեղ փորձում էր գովել Սանչոյին և աջակցել նրան։ Երիտասարդ հարձակվողը չկարողացավ որևէ օգուտ տալ «Յունայթեդին» նախորդ մրցաշրջանում։ Վատ մարզավիճակի պատճառով Սանչոն չմասնակցեց Մունդիալին ու մի քանի շաբաթ, եթե չասենք ավելին, չէր հայտավորվում։ Բնականաբար, նման թույլ ու անատամ խաղը չէր կարող անտարբեր թողնել ցանկացած մարզչի։ Ժամանակի ընթացքում տեն Հագը սկսեց չվստահել նրան։
Այս մրցաշրջանի առաջին 3 խաղում Սանչոն դաշտ է դուրս եկել միայն փոխարինման՝ ընդհանուր առմամբ դաշտում անցկացնելով 90 րոպեից էլ պակաս ժամանակ։ Դրանից հետո եղավ մարզիչ-ֆուտբոլիստ լեզվակռիվը, որից հետո Սանչոն կորավ բոլորի տեսադաշտից։ Նույնիսկ հետագա ասուլիսների ժամանակ մարզիչը հրաժարավում էր տալ Սանչոյի անունը՝ անվանելով «այդ ֆուտբոլիստը»։ Առաջին հայացքից՝ կարելի է ընդամենը ասել «ներողություն» ու անցնել առաջ, սակայն, ինչպես երևում է, կողմերից և ոչ մեկը չի ցանկանում գնալ կոմպրոմիսի ու ապրում է, ինչպես դասականը կասեր՝ «իր անուրախ կյանքով»։
Տեն Հագի թիմի ելույթները բոլորի աչքի առաջ են. «Սատանաները» հաղթանակից հետո պարտվում են, հետո նորից պարտվում, հետո նորից հաղթում։ Դա տեսնում են բոլորը։ Այ թե ուր է Սանչոն՝ սա լրիվ այլ հարց է։
Թիմից հեռացվելուց հետո Սանչոն ոչ միայն իրավունք չունի մոտ գնալու հիմնական կազմի տղաներին, այլև նրանց հետ տարրական մարզում անցկացնելու։ Տեն Հագն արգելել է Սանչոյին նույնիսկ օգտվել ճաշարանից կամ թիմով ցանկացած այլ նախաձեռնության մասնակցել։ Բնականաբար, մարզավիճակ պահելու համար Սանչոն ակադեմիայում մարզվում է անհատական ծրագրով։ Այս տարվա սեպտեմբերի կեսերին երկրպագուները վերջապես տեսան Սանչոյին…եթե դա, իհարկե, տեսնել կարելի է համարել։ MUTV-ի ուղիղ հեռարձակման կադրերում երևում է, թե ինչպես է Սանչոն կանգնած հետևում մինչև 18 տարեկանների թիմի ընկերական հանդիպմանը։
Ֆաբրիցիո Ռոմանոն գրում է, որ խնդիրն այս պահին արդեն միայն Սանչոյի ու տեն Հագի միջև չէ։ Ըստ իտալացի հայտնի լրագրողի, տեն Հագից զատ, երիտասարդ անգլիացու ու նրա կատարած աշխատանքի նկատմամբ բացասաբար են տրամադրված նաև շտաբի գրեթե բոլոր անդամները։ Այս պարագայում միայն երկկողմ «ներողությունը» դեռ հարցի լուծում չէ։
Ու այստեղ ջրի երես են դուրս գալիս փաստեր, որոնց ծանոթանալուց հետո սկսում ես հավատալ, որ տեն Հագն առնվազն հրեշ չէ։ The Mirror-ի լրագրող Դևիդ Մաքդոնելը գրել է, որ Սանչոն ոչ միայն լավ չի դրսևորել իրեն մարզումների ժամանակ, այլև պարբերաբար ուշացել է դրանցից։ Այդ պահվածքը շարունակվել է ընդհուպ մինչև իր՝ կազմից հեռացումը։ Ըստ լրագրողի, այդ հանգամանքը ևս կարևոր նշանակություն է ունեցել որոշում կայացնելուց առաջ։
Մոտավորապես նույն կարգի ինսայդ գցեց համացանց BVB Newsblog պորտալը, որն ունի իր աղբյուրները «Բորուսիայում». Սանչոյի կարգապահությունը երբեք էլ նույնիսկ մոտ չի եղել լավին։ Ըստ այդ աղբյուրի՝ Սանչոն կախվածություն ունի համակարգչային խաղերից՝ շատ քիչ է քնում, մինչև լուսաբաց նստում է հեռուստացույցի առաջ և FC24 խաղում։ Բնականաբար, նման «գրաֆիկով» ապրող ֆուտբոլիստը չի կարող պետք գալ նույնիսկ միջակ թիմի միջակ մարզչին։
«Յունայթեդին» էլ մոտ կանգնած աղբյուրները պնդում են, որ իրավիճակը մտել է փակուղի։ Այդ իսկ պատճառով է «Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստների ասոցիացիան» ասել՝ «պե՞տք ա խառնվել»։ Առայժմ խառնվելու վերաբերյալ բավարար պատրաստակամություն կողմերից և ոչ մեկը ասոցիացիային չի տվել։ Մինչդեռ SkySports-ի տեղեկություններով, ակումբի մեծամասնության կարծիքով կոնֆլիկտը հնարավոր էր լուծել միջազգային դադարի ժամանակ։ Ենթադրվում էր, որ հաշտեցման գործում իրենց ներդրումը պետք է ունենան «Յունայթեդի» գլխավոր տնօրեն Ռիչարդ Առլոնդը և սպորտային տնօրեն Ջոն Մերտոն։ Աղբյուրի փոխանցմամբ, ամեն ինչ կախված է Սանչոյի ներողությունից, սակայն մինչև այս պահը ոչ Սանչոն, ոչ էլ տեն Հագը կապի դուրս չեն եկել։ Տեն Հագի կարծիքով Սանչոն հրապարակայնորեն կասկածի տակ է դրել նրա հեղինակությունը՝ անվանելով սուտասան։ Հարցի խաղաղ կարգավորմանը նպաստելու համար իրենց պատրաստակամությունն են հայտնել Հարի Մագուայերը, Մարկուս Ռեշֆորդն ու Լյուկ Շոուն, սակայն մինչև հիմա, ինչպես ասում են, ձեն-ձուն չկա։
Իսկ ինչո՞վ է հիմա զբաղվում Սանչոն
Այս ընթացքում Սանչոն իր մասին հիշեցրել է 2 անգամ։ Ընդ որում, երկու դեպքում էլ՝ ոչ ֆուտբոլային տեսանկյունից։ Բնականաբար, այս ընթացքում Սանչոյին մարզումներ անցկացնելիս քչերը կարող էին տեսնել, թեպետ անգլիացի ֆուտբոլիստը կարող էր ինքն իր համար նկարահանում կազմակերպել ու դա տեղադրել սոցցանցեր։ Բայց մինչև սոցցանցերին հասնելը այլ լուր էլ կա։ Երբ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» մյուս ֆուտբոլիստները Չեմպիոնների լիգայում պայքարում էին «Բավարիայի» հետ, Ջեյդոն Սանչոն համակարգչային խաղ էր խաղում։ Այդ մասին երևացել է թվիթերյան մի հայտարարության մեջ, որտեղ երևում է՝ ինչպես է Սանչոն ինքն իրենով գոլի հեղինակ դառնում FC24 խաղալու ընթացքում։
Սեպտեմբերի 25-ին Leighx մականունով 17-ամյա մի օգտատեր ներկայացրել է սքրինշոթ, որտեղ երևում է, որ նա հաղթել է Սանչոյին 4-1 հաշվով։ Հեղինակի խոսքով, նրանք խաղաղել են այդ խաղը գիշերվա 3-ին։ Այս փաստը հատատել են նաև BVB Newsblog-ում. պարտություն կրած օգտատերը Ջեյդոն Սանչոն է։
Մեկ օր անց Սանչոն, հավանաբար, հոգնելով ոչ այնքան հաճելի հաղորդագրություններն ու մեկնաբանությունները կարդալուց ու հեռացնելուց, որոշեց ապաակտիվացնել իր ինստագրամյան հաշիվը։
Արդեն հիմա բազմաթիվ ինսայդերներ կանխատեսում են, որ Ջեյդոն Սանչոն առաջիկա տրանսֆերային պատուհանի ընթացքում կհեռանա Մանչեսթերից, սակայն ինսայդերների ինսայդերը՝ Ֆաբրիցիո Ռոմանոն, գրում է, որ այս պահին այդ մասին խոսելն անիմաստ է։ Հայտնի է դարձել, որ ԱՊԼ-ի թիմերից և ոչ մեկը կապի դուրս չի եկել երիտասարդ ֆուտբոլիստի ներկայացուցիչների հետ։ Փոխարենը շրջանառվում էր «Ռոմայի» և «Դորտմունդի» տարբերակը։ «Գայլերի» վերաբերյալ ոչ մի հստակ տեղեկություն չկա, մինչդեռ, արդեն հարազատ դարձած BVB Newsblog-ի փոխանցմամբ, «Բորուսիան» դեմ չէր լինի վարձակալական հիմունքներով վերադարձնել Սանչոյին, սակայն ակումբում արդեն հետ են կանգնել այդ որոշումից՝ վիդեոխաղերի նկատմամբ ունեցած մոլուցքի պատճառով։
Երևում է, որ տեն Հագը մինչև հոգու խորքը վիրավորվել է Սանչոյի խոսքերից։ Մարզչին հասկանալ կարելի է։ Սակայն հիմա ամեն ինչ շրջվել է հոլանդացի մասնագետի դեմ։ Ակումբը շարունակում է անհաջող ելույթների շարքը։ Վերջին տուրում «Յունայթեդը» վերցրեց ու տանը պարտվեց «Քրիտալ Փելասին»՝ 0-1 հաշվով։ Նման պարագայում, երբ թիմը չի հաղթում, երբ կան առջևի գծում ակնհայտ խնդիրներ, ինչու՞ տեն Հագը չի գնում խնդիրը հարթելու ճանապարհով։ Այս հարցի պատասխանը չունի ոչ ոք, բայց սա արդեն ահազանգ է։ Այո, երբ ֆուտբոլիստն իր սկզբունքներն ավելի բարձր է դասում, քան ակումբը, այդ ֆուտբոլիստից կարելի է ազատվել կամ պատժել։ Սակայն, երբ միևնույն ժամանակ մարզչի «այծն էլ դառնում է ռետինե ու օրական 3 լիտր կաթ է տալիս», ակումբի ղեկավարության համար դա ծայրաստիճան լուրջ խնդիր է։ Այսպիսի մոտեցմամբ Էրիկ տեն Հագն ավելի շուտ ձեռք կբերի ոչ թե իր խաղացողների վստահությունը, այլ իր հասանելիք տեղը գործազուրկների տոնավաճառում։
Ռոբերտ Գասպարյան
