Արգենտինայի Ռոսարիո քաղաքում ընթացող «Սանտա Ֆե-2026» Հարավամերիկյան խաղերում հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի մրցաշարն առանձնացավ պատմական իրադարձությամբ: 39-ամյա հայտնի հայ ըմբիշ, աշխարհի չեմպիոն և Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր Արսեն Ջուլֆալակյանը, ներկայացնելով Արգենտինան, ոսկե մեդալ նվաճեց մինչև 77 կգ քաշային կարգում:

Եզրափակիչ գոտեմարտում Ջուլֆալակյանը 4-2 հաշվով տպավորիչ հաղթանակ տարավ կոլումբիացի Խաիր Կուերոյի նկատմամբ՝ ռևանշի հասնելով խմբային փուլում նրանից կրած պարտության դիմաց: Այս մեդալը պատմական նշանակություն ուներ Արգենտինայի համար. երկիրը վերջին 16 տարիների ընթացքում Հարավամերիկյան խաղերում հունահռոմեական ըմբշամարտի ոսկե մեդալ չէր նվաճել:

«Արգենտինայի այս երկարամյա դադարն ինձ համար հսկայական մոտիվացիա էր՝ հաղթելու և՛ ինձ, և՛ երկրի համար: Անհավատալի զգացողություն էր»,- նշել է հայ ըմբիշը մրցաշարից հետո:

Արսեն Ջուլֆալակյանի անունը հայկական սպորտում վաղուց արդեն ոսկե տառերով է գրված: Ծնվելով 1987 թվականին Գյումրիում՝ 1988-ի Սեուլի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն Լևոն Ջուլֆալակյանի ընտանիքում, Արսենը կարողացավ կերտել սեփական փառահեղ ուղին: 2009-ին նա դարձավ Եվրոպայի, իսկ 2014-ին՝ աշխարհի չեմպիոն, սակայն նրա կարիերայում շրջադարձային եղավ 2012-ի Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալը:

Թվում էր, թե 2021 թվականի հուլիսին, «Տոկիո-2020»-ի ուղեգրի համար պայքարում հավաքականի ներսում տեղի ունեցած վիճահարույց որոշումներից և քաղաքականություն մուտք գործելուց հետո, նրա սպորտային կարիերան ավարտված է: Սակայն 2023 թվականին Շվեյցարիայում կայացած հանդիպումը արգենտինացի նախկին օլիմպիական ըմբիշ, ներկայումս Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայի պաշտոնյա Յուրի Մայերի հետ, փոխեց ամեն ինչ:

«Չե՞ս ցանկանում քո չորրորդ Օլիմպիական խաղերում ներկայացնել Արգենտինան»,- Մայերի այս անսպասելի առաջարկը վերածնեց Ջուլֆալակյանի սպորտային կիրքը:

Վերադարձը հեշտ չէր: Ջուլֆալակյանը պատրաստվում էր հանդես գալ «Փարիզ-2024»-ում, սակայն ծանր վնասվածքի պատճառով ստիպված եղավ մեկ տարի տրամադրել վերականգնմանը: Չցանկանալով սպորտից հեռանալ վնասվածքի պատճառով՝ նա շարունակեց պայքարը և արդեն 2025 թվականին Մոնտերեյում կայացած Համաամերիկյան առաջնությունում նվաճեց արծաթե մեդալ:

Ռոսարիոյում կայացած Հարավամերիկյան խաղերի այս ոսկին ամրապնդեց նրա դիրքերը նոր հավաքականում: Տեղի երկրպագուները հայ չեմպիոնին ընդունեցին որպես յուրայինի, իսկ ինքը՝ Ջուլֆալակյանը, արդեն նախանշել է հաջորդ գլխավոր նպատակը: Չնայած 39 տարեկան հասակին՝ փորձառու ըմբիշը հայտարարել է, որ մտադիր է պայքարել 2028 թվականի Լոս Անջելեսի Օլիմպիական խաղերի ուղեգրի համար՝ կրկին Արգենտինայի դրոշի ներքո:

Նշենք նաև, որ Ռոսարիոյում հունահռոմեական ըմբշամարտի մրցաշարն անցավ լեփ-լեցուն տրիբունաների ներքո: Արգենտինայի հավաքականին ևս մեկ արծաթե մեդալ պարգևեց 21-ամյա Ռիկարդո Նաուել Գոմեսը (97 կգ), իսկ թիմային հաշվարկում աչքի ընկան նաև Վենեսուելայի ներկայացուցիչները՝ նվաճելով երեք ոսկե մեդալ: 

Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիան (UWW) հատուկ տեսանյութ է հրապարակել Օլիմպիական խաղերի ոսկե, կրկնակի արծաթե և բրոնզե մեդալակիր, աշխարհի քառակի ու Եվրոպայի 7-ակի չեմպիոն Արթուր Ալեքսանյանի մարզումային առօրյայի մասին: UWW-ն հայ լեգենդին որակել է որպես ըմբշամարտի բոլոր ժամանակների մեծագույններից մեկը, ում յուրաքանչյուր օլիմպիական մեդալի հետևում կանգնած են հազարավոր նմանատիպ ծանր աշխատանքային օրեր:

Տեսանյութում Ալեքսանյանն անկեղծացել է թիմում իր ունեցած դերի, պատասխանատվության և սիրելի վարժությունների մասին․

Հավաքականի և ավագի դերի մասին

«Այո, ես շատ հպարտ եմ, որ այս հավաքականի ավագն եմ, քանի որ մեր թիմում հիանալի մթնոլորտ է տիրում, և մենք ունենք բարձրակարգ մարզիկներ։ Մեր կազմում կան նաև բազմաթիվ տիտղոսակիր ըմբիշներ։ Ես մշտապես փորձում եմ նրանց կողքին լինել, կիսվել իմ փորձով և աջակցել ցանկացած հարցում»։

Պարան մագլցելու և հիմնական հնարքի մասին

«Դեռ մանկուց եմ մագլցել պարանով, և պետք է նշեմ, որ դա ինձ մոտ շատ լավ է ստացվում։ Սիրում եմ այս վարժությունը, և այն չափազանց կարևոր է իմ գոտեմարտելու ոճի համար։ Քանի որ ըմբշամարտում ես հիմնականում գլորում հնարքն եմ կիրառում, պարան մագլցելը կարելի է համարել ինձ համար ամենաօգտակար վարժություններից մեկը»։

Հիշեցնենք, որ դեռևս այս տարվա ապրիլին հավաքականի գլխավոր մարզիչ Արմեն Բաբալարյանը հայտարարել էր, որ Ալեքսանյանը Գերմանիայում մեկամսյա բուժման կուրս անցնելուց հետո արդեն վերադարձել է թիմ և ակտիվորեն վերսկսել մարզումները։ Թեև լեգենդար ըմբիշն այդ շրջանում բաց թողեց Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունը, մարզիչն ընդգծել էր, որ խոսք անգամ չկա մեկ տարվա դադարի կամ աշխարհի առաջնությունը բաց թողնելու մասին։ Օլիմպիական չեմպիոնն այժմ շարունակում է լիարժեք պատրաստվել իր հետագա գոտեմարտերին։

Բրատիսլավայում ընթացող ըմբշամարտի Մ-20 տարեկանների աշխարհի առաջնությունում Հայաստանի հունահռոմեական ոճի հավաքականը նվաճեց ևս մեկ մեդալ։ 97 կգ քաշային Էրիկ Տեր-Մաթևոսյանը դարձավ մրցաշարի բրոնզե մեդալակիր։

Բրոնզե մեդալի համար գոտեմարտում հայ ըմբիշը մրցեց Վրաստանը ներկայացնող Արման Մկրտչյանի հետ։ Լարված գոտեմարտն ավարտվեց 3:3 հաշվով, սակայն վերջին միավորը վաստակելու չափանիշով հաղթանակը շնորհվեց Տեր-Մաթևոսյանին։

Նշենք, որ Արման Մկրտչյանը Մ-20 Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր է, իսկ Էրիկ Տեր-Մաթևոսյանը երկրորդ տարին անընդմեջ նվաճում է Մ-20 աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալը։

Այս պահի դրությամբ Բրատիսլավայում ընթացող մրցաշարում Հայաստանի հավաքականն իր ակտիվում ունի 4 մեդալ՝ 1 ոսկե, 1 արծաթե և 2 բրոնզե։

Բրատիսլավայում ընթացող ըմբշամարտի Մ-20 տարեկանների աշխարհի առաջնությունում Հայաստանի հունահռոմեական ոճի հավաքականը նվաճել է երրորդ մեդալը։ 67 կգ քաշային Յուրիկ Մխիթարյանը դարձել է մրցաշարի բրոնզե մեդալակիր։

Վճռորոշ գոտեմարտում հայ ըմբիշը գերազանց ելույթ է ունեցել Իրանի ներկայացուցիչ Իլիյա Ալիխանիի դեմ։ Մխիթարյանն առանց միավոր տալու տուշեով հաղթանակ է տարել մրցակցի նկատմամբ և կանգնել պատվո հարթակի երրորդ աստիճանին։ Սա Մխիթարյանի երկրորդ մեդալն է Մ-20 աշխարհի առաջնություններում. նախորդ տարի նա նվաճել էր արծաթե մեդալ։

Ցավոք, բրոնզե մեդալի համար իր գոտեմարտում պարտություն է կրել 72 կգ քաշային Գոռ Խաչատրյանը։ Ուզբեկստանի ներկայացուցիչ Բեհրուժբեկ Վալիևի հետ դիմակայությունում Խաչատրյանը զիջում էր 0:6 հաշվով, սակայն կարողացավ հավասարեցնել այն և անգամ հաշվի մեջ առաջ անցնել։ Այնուամենայնիվ, վերջնամասում հայ ըմբիշը ևս մեկ միավոր զիջեց մրցակցին և 7:7 հաշվի պայմաններում պարտվեց լրացուցիչ ցուցանիշներով՝ առաջնությունն ավարտելով 5-րդ տեղում։

Հիշեցնենք, որ քիչ անց բրոնզե մեդալի համար պայքարելու է նաև 97 կգ քաշային Էրիկ Տեր-Մաթևոսյանը, որի մրցակիցը Վրաստանը ներկայացնող հայ ըմբիշ Արման Մկրտչյանն է։

Սլովակիայի մայրաքաղաք Բրատիսլավայում ընթացող ըմբշամարտի Մ-20 տարեկանների աշխարհի առաջնության մրցումային երկրորդ օրը հունահռոմեական ոճի Հայաստանի հավաքականի երկու ներկայացուցիչ՝ 67 կգ քաշային Յուրիկ Մխիթարյանը և 97 կգ քաշային Էրիկ Տեր-Մաթևոսյանը, նվաճեցին կիսաեզրափակիչի ուղեգիր։

​Մրցումային այս օրը նախնական գոտեմարտերն անցկացվում էին 55, 67, 72 և 97 կգ քաշային կարգերում։

​Հատկապես դիտարժան ստացվեց Յուրիկ Մխիթարյանի (67 կգ) ելույթը։ Մեկնարկում հայ ըմբիշը 3:1 հաշվով պարտության մատնեց մոլդովացի Մաքսիմ Դամասչինին։ Արդեն 1/8 եզրափակիչում նա ուժերը չափեց Ադրբեջանը ներկայացնող Մուրադ Ալիևի հետ. չնայած գոտեմարտի ընթացքում Մխիթարյանը զիջում էր 0:6 հաշվով, նա հիանալի կամային որակներ դրսևորեց՝ բեկելով պայքարի ընթացքն ու կամային հաղթանակ տանելով 11:6 հաշվով։ Քառորդ եզրափակիչի արգելքը Յուրիկը հաղթահարեց կայծակնային արագությամբ՝ ընդամենը 50 վայրկյանում 10:0 հաշվով ջախջախելով ռումինացի Իոսիֆ Զլոտարին։ Եզրափակիչ դուրս գալու համար նա կմրցի Բելառուսից Միխայիլ Մարկովսկու դեմ։

​Վստահ քայլերով առաջ է շարժվում նաև Էրիկ Տեր-Մաթևոսյանը (97 կգ)։ 1/16 եզրափակիչում հայ մարզիկը հաղթանակ գրանցեց առանց պայքարի (մեքսիկացի Դորիանկ Տրեխոն գորգ դուրս չեկավ)։ Հաջորդիվ Տեր-Մաթևոսյանը 7:0 հաշվով հաղթեց բուլղարացի Ռադոստին Վասիլևին, իսկ քառորդ եզրափակիչում՝ 4:0 հաշվով առավելության հասավ ղազախ Մաքսիմ Ուկրաինցևի նկատմամբ։ Կիսաեզրափակիչում նրա մրցակիցը կլինի Ուկրաինայի ներկայացուցիչ Եգոր Յակուշենկոն։ Յուրիկն ու Էրիկը եզրափակիչի ուղեգրի համար կգոտեմարտեն այսօր երեկոյան։

​Ցավոք, մրցումային երկրորդ օրն անհաջող ստացվեց պայքարի մեջ մտած մեր մյուս ըմբիշների համար: 55 կգ քաշային Էդգար Պետրոսյանը 1/8 եզրափակիչում 1:10 հաշվով զիջեց ադրբեջանցի Էմին Ջավալդիին: Նույն՝ 1:10 հաշվով մեկնարկային պարտություն կրեց նաև 72 կգ քաշային Գոռ Խաչատրյանը, ով զիջեց Ռուսաստանը ներկայացնող Մինգիան Գորիաեւին։

​Հիշեցնենք նաև, որ այսօր երեկոյան մրցահերթում ոսկե մեդալի համար գորգ դուրս կգան Հայաստանի ևս երկու ներկայացուցիչներ՝ Սամվել Տերտերյանը (77 կգ) և Յուրիկ Պետրոսյանը (87 կգ)։

Օգոստոսի 16-ին Սլովակիայի մայրաքաղաք Բրատիսլավայում մեկնարկել է հունահռոմեական ըմբշամարտի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնությունը։

Առաջին մրցումային օրը գորգ են դուրս եկել 63, 77, 87 և 130 կգ քաշային կարգի ըմբիշները: Հայաստանի հավաքականը հաջող մեկնարկ է գրանցել՝ նվաճելով կիսաեզրափակչի երկու ուղեգիր։

77 կգ քաշային կարգում Հայաստանի ներկայացուցիչ Սամվել Տերտերյանն անցկացրեց երեք վստահ գոտեմարտ՝ մրցակիցներին հաղթելով ընդհանուր 19:0 հաշվով: Որակավորման փուլում հայ ըմբիշը 8:0 հաշվով պարտության մատնեց եգիպտոսցի Մոհամեդ Իբրահիմին, 1/8 եզրափակչում 6:0 հաշվով առավելության հասավ ամերիկացի Լեյստեր Բոուլինգի նկատմամբ, իսկ քառորդ եզրափակչում 5:0 հաշվով մաքուր հաղթանակ տարավ հունգարացի Զալան Տոպլակի նկատմամբ:

Եզրափակչի ուղեգրի համար Տերտերյանը կգոտեմարտի վրացի Գիորգի Գոգելաշվիլիի հետ։

Հիանալի մրցելույթներ է ունենում նաև 87 կգ քաշային Յուրիկ Պետրոսյանը: Նա պայքարը սկսեց 1/8 եզրափակչից՝ ժամանակից շուտ 8:0 հաշվով վստահ հաղթանակ տանելով ղրղզ Միրսայիդ Յունուսովի նկատմամբ: Քառորդ եզրափակչում Պետրոսյանը 5:1 հաշվով կոտրեց իրանցի Ամիրհոսեյն Նեմատզադեհի դիմադրությունը։ Կիսաեզրափակչում հայ ըմբիշի մրցակիցը կլինի ավստրիացի Պոլ Մայերը։

Ինչ վերաբերում է մեր մյուս մասնակիցներին, ապա 63 կգ քաշային Ալեքս Մարգարյանը մեկնարկային երկու գոտեմարտերում հաղթելուց հետո (10:4 հաշվով՝ ռումինացի Իոնիտ Մերեուտային և 2:1 հաշվով՝ հունգարացի Լևենտե Ֆիգեին), քառորդ եզրափակչում ցավալի պարտություն կրեց իրանցի Ալի Ղարիբիից՝ զիջելով 4:12 հաշվով:

Գերծանր քաշային Սեյրան Կիրակոսյանը (130 կգ) 1/8 եզրափակչում 0:9 հաշվով պարտվեց Ալի Իլյասովին և ավարտեց ելույթները մրցաշարում:

Սլովակիայի մայրաքաղաքում այսօր տրվում է մինչև 20 տարեկանների ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեկնարկը:

Ստուգատեսն անցկացվելու է օգոստոսի 16-ից 23-ը, իսկ մրցաշարային առաջին օրերն ավանդաբար տրամադրված են հունահռոմեական ոճի ըմբիշներին. նրանք իրենց ուժերը կչափեն օգոստոսի 16-ից 19-ը։

Մրցումների առաջին օրը՝ օգոստոսի 16-ին, մեդալների համար պայքարի մեջ կմտնեն 63, 77, 87 և 130 կգ քաշային կարգերի մարզիկները: Հայաստանի հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի երիտասարդական հավաքականից առաջինը մրցագորգ դուրս կգան և չեմպիոնության համար պայքարը կսկսեն մեր չորս ներկայացուցիչները։

Այսօր իրենց գոտեմարտերը կանցկացնեն հետևյալ ըմբիշները.

• Ալեքս Մարգարյան (63 կգ)
• Սամվել Տերտերյան (77 կգ)
• Յուրիկ Պետրոսյան (87 կգ)
• Սեյրան Կիրակոսյան (130 կգ)

Օգոստոսի 16-ից 23-ը Սլովակիայի մայրաքաղաք Բրատիսլավայում կկայանա ըմբշամարտի Մ-20 տարեկանների աշխարհի առաջնությունը։ Այս մասին հայտնում է ՀԸՖ-ի մամուլի ծառայությունը։

​Մեր թիմերը հանդես կգան հետևյալ կազմերով․

​Հունահռոմեական ոճ

​55 կգ՝ Էդգար Պետրոսյան

​60 կգ՝ Մարատ Աճեմյան

​63 կգ՝ Ալեքս Մարգարյան

​67 կգ՝ Յուրիկ Մխիթարյան

​72 կգ՝ Գոռ Խաչատրյան

​77 կգ՝ Սամվել Տերտերյան

​82 կգ՝ Վահե Հովհաննիսյան

​87 կգ՝ Յուրիկ Պետրոսյան

​97 կգ՝ Էրիկ Տեր-Մաթևոսյան

​130 կգ՝ Սեյրան Կիրակոսյան

​Ավագ մարզիչ՝ Մովսես Կարապետյան

​Ազատ ոճ

​57 կգ՝ Սաշա Պետրոսյան

​61 կգ՝ Գագիկ Ղազարյան

​65 կգ՝ Արեն Հայրապետյան

​70 կգ՝ Դավիթ Դավթյան

​74 կգ՝ Վլադիմիր Ազարյան

​79 կգ՝ Նարեկ Նիկողոսյան

​86 կգ՝ Ռազմիկ Եփրեմյան

​125 կգ՝ Հենրիկ Հայկյան

​Ավագ մարզիչ՝ Ավետիք Վարդանյան

​Կանանց պայքարում Հայաստանը կներկայացնի 50 կգ քաշային Սերինե Դիանան։

Ադրբեջանի մայրաքաղաք Բաքվում ավարտին մոտեցող հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի մինչև 17 տարեկանների աշխարհի առաջնությունում Հայաստանի հավաքականը նվաճեց առաջին ոսկե մեդալը:

Մ-17 աշխարհի և Եվրոպայի գործող չեմպիոն, 71 կգ քաշային Ջանես Նազարյանը հաստատեց իր բարձր կարգը և կրկին կանգնեց պատվո հարթակի ամենաբարձր աստիճանին: Եզրափակիչում հայ ըմբիշը գոտեմարտեց Ռուսաստանը ներկայացնող Ասլան Ձուևի հետ և լարված պայքարում կամային հաղթանակ տարավ 4:3 հաշվով:

Տիտղոսը նվաճելուց անմիջապես հետո Նազարյանը Հայաստանի Հանրապետության դրոշով չեմպիոնական շրջան կատարեց գորգի վրա: Չնայած տրիբունաներից հնչող ուժգին սուլոցներին՝ հայ մարզիկը բացարձակապես չընկճվեց և դրոշով ևս մեկ հպարտ պտույտ արեց: Քիչ անց չեմպիոնի պատվին Բաքվում կհնչի Հայաստանի պետական օրհներգը:

Նշենք նաև, որ մինչև եզրափակիչ հասնելը Ջանեսն իր բոլոր չորս մրցակիցներին հաղթել էր ժամանակից շուտ՝ ընդհանուր 33:0 հաշվով (8:0, 9:0, 8:0, 8:0), և միայն վճռորոշ գոտեմարտում մրցակցին հաջողվեց միավորներ վաստակել հայ ըմբիշից:

Հիշեցնենք, որ ընթացիկ աշխարհի առաջնությունում Հայաստանի հավաքականի կազմում ավելի վաղ բրոնզե մեդալակիրներ էին դարձել 48 կգ քաշային Արարատ Ավետիսյանը և 51 կգ քաշային Գևորգ Հարությունյանը:

Բաքվում ընթացող հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի մինչև 17 տարեկանների աշխարհի առաջնությունում Հայաստանի հավաքականը նվաճեց իր երկրորդ բրոնզե մեդալը:

51 կգ քաշայինների երրորդ տեղի համար վճռորոշ գոտեմարտում հայ ըմբիշ Գևորգ Հարությունյանը մրցեց վրացի Սաբա Աբաշիձեի հետ: Մեր մարզիկը 5:0 հաշվով վստահ հաղթանակ տարավ մրցակցի նկատմամբ և կանգնեց պատվո հարթակի երրորդ աստիճանին:

Հիշեցնենք, որ սա Հայաստանի ընտրանու արդեն երկրորդ մեդալն է ընթացիկ ստուգատեսում. ավելի վաղ բրոնզե մեդալակիր էր դարձել նաև 48 կգ քաշային Արարատ Ավետիսյանը:

Քիչ անց մեր հավաքականը կպայքարի նաև առաջնության ամենաբարձր հարգի մեդալի համար: 71 կգ քաշային Ջանես Նազարյանը աշխարհի չեմպիոնի կոչումը կվիճարկի Ռուսաստանի ներկայացուցիչ Ասլան Ձուևի հետ: